Spuwen?

In zijn artikel ‘Uitspuwen, die rooi wijn!’ van vrijdag 26 augustus, roept Gerard Reijn in de Volkskrant op voor een boycot van Zuid-Afrikaanse wijn. Geen halve maatregel want met ‘elke slok Zuid-Afrikaanse wijn zuig je een Zuid-Afrikaan uit’, meent hij. Reijn komt tot die vergaande conclusie door te refereren naar het nieuwste rapport van Human Rights Watch over de Zuid-Afrikaanse fruit- en wijnindustrie.

Volgens het in New York gezetelde Human Rights Watch is er twintig jaar na afschaffing van Apartheid nog steeds veel fout op de boerderijen voor fruitteelt en wijnbouw. Arbeiders leven er soms onder erbarmelijke levensomstandigheden, kunnen zonder enige bescherming van de regering door de boer uit hun huis worden gezet, worden nog steeds onderbetaald  -soms zelfs in natura als wijn (zogenaamde dop-systeem)- en anderen krijgen lang niet altijd persoonlijke bescherming tegen het landbouwgif waarmee ze moeten werken. De schuld, volgens Human Rights Watch, ligt bij de boeren en de Afrikaanse staat.

Ik heb een groot deel van het rapport gelezen en heb er gemengde gevoelens bij.

Allereerst zijn slechts 260 mensen geïnterviewd in een industrie waar er honderdduizenden werken. Daarbij was van de 260 ondervraagden de helft wetenschapper, advocaat, vakbondsleider, afgevaardigden van lokale organisaties en journalist, de andere helft de arbeiders waar het over gaat. Hoe representatief kan zo’n rapport zijn? Verder geeft het document geen enkel inzicht in de omvang van het probleem. Het blijft statistisch beperkt tot woorden als ‘vaak’, ‘veel’ en ‘soms’ en die betekenen voor ieder wat anders. In plaats van het probleem te kwantificeren, heeft Human Rights Watch het geduid, voornamelijk door het verzamelen van anekdotes.

Van de andere kant geloof ik dat alle anekdotes waar zijn, en heb ik voldoende anekdotes gelezen om aan te nemen dat het rapport de omstandigheden in een deel van de Zuid-Afrikaanse wijnbouw accuraat beschrijft. Daar ben ik na dit rapport van overtuigd, ook al heb ik de afgelopen 15 jaar bijna elke wijnproducent in Zuid-Afrika persoonlijk bezocht en deze praktijken persoonlijk nog nooit gezien.

Kortom, ondanks de kanttekeningen, toch een rapport dat noopt tot actie.. Boycotten dus?!

Neen. Dat zou erg kortzichtig zijn. Een boycot raakt slechts de zwakste in de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie, degene die je juist wilt helpen. Wat dan te doen? En: kunnen we er in Nederland wel iets aan doen?

Ik meen van wel. Onze supermarkten kopen meer Zuid-Afrikaanse wijn dan de meeste andere landen. Onze inkopers zijn machtig. In plaats van een boycot roep ik hen dan ook op in hun onderhandeling met de Zuid-Afrikaanse wijnbedrijven als voorwaarde te stellen dat deze misstanden niet mogen voorkomen bij hun bedrijven of toeleveranciers, en een jaarlijkse inspectie te laten uitvoeren. Werkt men niet mee, dan neemt de supermarkt een andere producent.

Tenslotte, de wijnprijzen die Reijn in zijn conclusie noemt raken kant noch wal. Het zou de Volkskrant sieren om de volgende keer iemand over de wijnindustrie te laten schrijven met verstand van zaken.